मुंबई । राज्यात यंदा पावसाचे प्रमाण तुलनेने कमी राहिल्याने धरणांमधील जलसाठ्यावर त्याचा परिणाम दिसून येत आहे. वाढत्या तापमानामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन होत असून, अनेक भागांत पाणीटंचाईचे संकट गडद होण्याची शक्यता आहे. जलसंपदा विभागाच्या आकडेवारीनुसार, राज्यातील मोठे, मध्यम आणि लघु अशा एकूण ३ हजार ३३ धरण प्रकल्पांमध्ये सध्या ७०.५३ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक आहे. गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत यंदा पाणीसाठ्यात सुमारे २० टक्क्यांची घट नोंदवण्यात आली आहे. त्यामुळे आगामी काळात पाण्याचे नियोजन करण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर उभे राहणार आहे.
राज्यातील विभागनिहाय जलसाठ्याची स्थिती पाहता छत्रपती संभाजीनगर विभागात सर्वांत कमी म्हणजे केवळ ४१.८४ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक आहे. त्यामुळे या विभागात आगामी काळात पाणीपुरवठ्याचे नियोजन करताना प्रशासनाला विशेष खबरदारी घ्यावी लागणार आहे. अपुरा पाऊस आणि वाढत्या तापमानामुळे उपलब्ध पाणीसाठ्यावर दबाव वाढत आहे. त्यामुळे पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता, शेतीसाठी पाणी आणि इतर गरजांचा समतोल राखणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
कोकणात सर्वाधिक, तर पुणे विभागात ८१ टक्के पाणीसाठा
जलसंपदा विभागाच्या आकडेवारीनुसार, राज्यातील विविध विभागांमधील पाणीसाठ्याची स्थिती वेगवेगळी आहे. कोकण विभागात सर्वाधिक ८७.८४ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा उपलब्ध आहे. पुणे विभागात ८१.२९ टक्के, तर नाशिक विभागात ७८.८८ टक्के पाणीसाठा आहे. दुसरीकडे, नागपूर विभागात ६५.४३ टक्के आणि अमरावती विभागात ५९.४७ टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे. त्यामुळे राज्यातील काही विभागांची स्थिती समाधानकारक असली, तरी इतर भागांत पाणीटंचाईची चिंता कायम आहे.
गेल्या वर्षाच्या तुलनेत पाणीसाठ्यात मोठी घट
राज्यातील ३ हजार ३३ धरण प्रकल्पांमध्ये सध्या ७०.५३ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा असला, तरी गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत त्यात सुमारे २० टक्क्यांची घट झाली आहे. ही घट आगामी उन्हाळ्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची मानली जात आहे.
पावसाचे कमी प्रमाण, वाढते तापमान आणि पाण्याचा वाढता वापर यामुळे जलसाठ्यावर परिणाम होत आहे. याचा फटका नागरिकांच्या पाणीपुरवठ्याबरोबरच शेती क्षेत्रालाही बसू शकतो. उष्णतेच्या तीव्रतेमुळे काही भागांत पिके करपल्याने शेतकऱ्यांचे नुकसान झाले आहे.
पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्याची गरज
राज्यातील जलसाठ्यात झालेली घट लक्षात घेता उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे आवश्यक बनले आहे. घरगुती वापरात पाण्याचा अपव्यय टाळणे, जलस्रोतांचे योग्य व्यवस्थापन करणे आणि पाणीपुरवठ्याचे नियोजन करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
आगामी काळात पावसाची स्थिती, तापमानातील बदल आणि पाण्याचा वापर यावर राज्यातील जलसंकटाची तीव्रता अवलंबून राहणार आहे. त्यामुळे सध्या उपलब्ध असलेल्या पाणीसाठ्याचे योग्य नियोजन करून संभाव्य पाणीटंचाईचा सामना करण्यासाठी प्रशासनाला सज्ज राहावे लागणार आहे.
Discussion about this post