भारतीय रुपयाची डॉलरच्या तुलनेमध्ये ऐतिहासिक घसरण; खरे कारण अन् तुमच्यावर काय परिणाम होईल? जाणून घ्या

नवी दिल्ली । गेल्या काही दिवसापासून रुपयाची डॉलरच्या तुलनेमध्ये विक्रमी घसरण सुरूच आहे. इतिहासात प्रथमच डॉलरच्या तुलनेत रुपया ९०च्या खाली घसरला आहे.काल रुपया 90.15 वरती बंद झाला होता. तर आजही (4 डिसेंबर) आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत डॉलरच्या तुलनेत अक्षरशः धारातीर्थी पडला. त्यामुळे रुपया 90.43 वरती आला.

रुपयाची अभूतपूर्व घसरण झाल्याने अर्थव्यवस्थेला सुद्धा मोठा झटका बसला असून सामान्य माणसाच्या खिशावर महागाईचा भार आणखी वाढू शकतो.भारताचा आयातीवरील खर्च वाढणार असून इंधन खरेदीला सुद्धा फटका बसणार आहे. इतकेच नव्हे तर कंपन्यांना लागणारा कच्चा माल, सुटे घटक, धातू आणि रसायनाच्या किंमती सुद्धा वाढणार आहेत. 2025 मध्ये आतापर्यंत रुपया 5.5 टक्क्यांनी कमकुवत झाला आहे. 1 जानेवारी रोजी रुपया डॉलरच्या तुलनेत 85.70 वर होता आणि आता तो 90.43 वर पोहोचला आहे.

रुपया घसरल्याने आयात महाग होईल
रुपया घसरल्याने भारतासाठी आयात महाग होईल. शिवाय, परदेशात प्रवास करणे आणि शिक्षण घेणे देखील महाग झाले आहे. जेव्हा रुपया डॉलरच्या तुलनेत 50 रुपये होता तेव्हा अमेरिकेतील भारतीय विद्यार्थ्यांना 50 रुपयांना 1 डॉलर मिळू शकत होता हे लक्षात घ्या. आता, विद्यार्थ्यांना 1 डॉलरसाठी 90.21 रुपये खर्च करावे लागतील. यामुळे विद्यार्थ्यांसाठी शुल्कापासून ते निवास आणि जेवणापर्यंत सर्व काही महाग होईल.

रुपया घसरण्याची तीन कारणे
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतीय आयातीवर 50 टक्के कर लादला आहे, ज्यामुळे भारताचा जीडीपी विकास दर 60-80 बेसिस पॉइंट्सने कमी होऊ शकतो आणि वित्तीय तूट वाढू शकते. यामुळे निर्यात कमी होऊ शकते आणि परकीय चलनाचा प्रवाह कमी होऊ शकतो. म्हणूनच रुपया दबावाखाली आहे.
परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (एफआयआय) जुलै 2025 पासून ₹1.03 लाख कोटींपेक्षा जास्त किमतीच्या भारतीय मालमत्ता विकल्या आहेत. हे अमेरिकेच्या व्यापार शुल्काबद्दलच्या चिंतेमुळे आहे. यामुळे डॉलरची मागणी वाढली आहे (विक्री डॉलरमध्ये रूपांतरित केली जाते), ज्यामुळे रुपया खाली येत आहे.
तेल आणि सोने कंपन्या हेजिंगसाठी डॉलर खरेदी करत आहेत. इतर आयातदार देखील टॅरिफ अनिश्चिततेमुळे डॉलरचा साठा करत आहेत. यामुळे रुपयावर दबाव येत आहे.