तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराणची मोठी घोषणा; 10 मुद्द्यांवर युद्ध थांबवण्याचा प्रस्ताव

मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इजिप्त, पाकिस्तान आणि तुर्कीये या देशांनी मध्यस्थी करत शस्त्रसंधीचा प्रस्ताव मांडला होता. मात्र, हा प्रस्ताव इराणने औपचारिकपणे फेटाळून लावत संघर्ष संपवण्यासाठी स्वतःची १०-कलमी योजना सादर केली आहे. या योजनेत युद्ध कायमस्वरूपी थांबवण्याचे आवाहन करण्यात आले असल्याची माहिती समोर आली आहे.

दरम्यान, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युद्धविरामाच्या प्रस्तावाला संघर्षातील एक महत्त्वाचे पाऊल असल्याचे सांगितले. मात्र, केवळ युद्धविराम पुरेसा नसून दीर्घकालीन शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी अधिक ठोस उपाययोजना आवश्यक असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.

माहितीनुसार, अमेरिकेने यापूर्वी इराणसमोर १५-कलमी शांतता प्रस्ताव ठेवला होता. परंतु इराणने तो प्रस्ताव स्वीकारण्यास नकार देत संघर्षाचा कायमस्वरूपी अंत व्हावा, अशी भूमिका मांडली. आयआरएनए (IRNA) या वृत्तसंस्थेच्या अहवालानुसार, या पार्श्वभूमीवर इराणने पर्यायी म्हणून १० मुद्द्यांचा दस्तऐवज सादर केला आहे.

या घडामोडींमुळे मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अजूनही तणावपूर्ण असून, पुढील काही दिवसांत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर महत्त्वाच्या राजनैतिक हालचाली होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

प्रस्तावामध्ये खालील मुद्दे समाविष्ट आहेत:

१ .प्रदेशातील संघर्ष समाप्त करणे
२ . तात्पुरत्या युद्धविरामाऐवजी शत्रुत्वाचा कायमस्वरूपी अंत
३ . होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून सुरक्षित मार्ग सुनिश्चित करणारी एक प्रणाली
४ . अण्वस्त्र प्रसारबंदी करारांतर्गत (NPT) युरेनियम समृद्धीकरणाच्या अधिकाराला औपचारिक मान्यता
५ . अमेरिका आणि इतर देशांनी लादलेले निर्बंध हटवणे
६ . लेबनॉनमधील हिजबुल्लाहवर होणारे इस्रायली हल्ले थांबवणे
७ . त्या बदल्यात, इराण एका महत्त्वाच्या सागरी मार्गावरील, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील आपली प्रभावी नाकेबंदी उठवेल, परंतु त्यातून जाणाऱ्या प्रत्येक जहाजाकडून २ दशलक्ष डॉलर्सचा कर आकारेल.
८. न्यूयॉर्क टाइम्सच्या वृत्तानुसार, ही रक्कम सामुद्रधुनीच्या पलीकडे असलेल्या ओमानसोबत वाटून घेतली जाईल.
९. या योजनेत असे म्हटले आहे की, थेट नुकसान भरपाई मागण्याऐवजी, हा पैसा अमेरिका आणि इस्रायलच्या हल्ल्यांमुळे नुकसान झालेल्या पायाभूत सुविधांच्या पुनर्बांधणीसाठी वापरला जाईल.
१०. आयआरएनए (IRNA) ने वृत्त दिले आहे की, हा प्रस्ताव अशा वेळी आला आहे जेव्हा पश्चिम आणि मध्य इराणमधील परिस्थिती बदलली आहे आणि अमेरिकेची एक हेलिकॉप्टर मोहीम अयशस्वी झाली आहे. शिवाय, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पूर्वी ठरवलेली अंतिम मुदत वाढवली आहे आणि आपल्या पूर्वीच्या भूमिकेत काही बदल केले आहेत.