नवी दिल्ली । इराण आणि इस्रायल यांच्यातील तणाव सातत्याने वाढत आहे. इराणने सीरियातील इराणच्या दूतावासावर केलेल्या इस्रायल हल्ल्याला 13 एप्रिल रोजी 300 क्षेपणास्त्रांनी प्रत्युत्तर दिले. या हल्ल्यानंतर दोन्ही देशांमध्ये युद्धसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. असे मानले जाते की जर दोन देशांमध्ये युद्ध सुरू झाले आणि ते दीर्घकाळ चालू राहिले तर त्याचा परिणाम संपूर्ण जगावर दिसून येईल. विशेषतः भारतात या युद्धाचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात. याचा सर्वाधिक परिणाम पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरावर होणार आहे.
कच्च्या तेलाच्या किमती वाढू शकतात
इराण-इस्रायल युद्धाचा परिणाम थेट कच्च्या तेलाच्या बाजारावर दिसू शकतो. युद्ध सुरू राहिल्यास कच्च्या तेलाच्या किमती वाढतील आणि या वाढीमुळे जगात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढतील. भारतालाही या वाढीचा फटका बसणार आहे. देशात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती आधीच वाढलेल्या आहेत आणि निवडणुकीचे वर्ष असल्याने सरकार काही काळ त्यांच्यावर नियंत्रण ठेवत आहेत.
कच्च्या तेलाच्या किमतीत चढ-उतार
इराण आणि इस्रायलमध्ये वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर दोन दिवसांत कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ झाली आहे. 12 एप्रिल रोजी कच्च्या तेलाच्या किमतीत एक टक्क्यांनी वाढ झाली होती. त्याच वेळी, सोमवारी म्हणजेच आज 15 एप्रिल रोजीही कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ दिसून आली. तर सेन्सेक्स आणि निफ्टीत मोठी पडझड दिसून आली. म्हणजेच तेलाच्या किमतीचा थेट परिणाम केवळ शेअर बाजारावरच नाही तर कच्च्या तेलासह बाजारावरही दिसून येत आहे.
कच्च्या तेलाच्या किमती 10 टक्क्यांनी वाढतील
इस्रायल आणि इराण यांच्यात युद्धाची शक्यता वाढत आहे. अशा स्थितीत कच्च्या तेलाच्या किमतीही वाढणे निश्चित असल्याचे मानले जात आहे. युद्ध झाले तर कच्च्या तेलाच्या किमतीत १० टक्क्यांपर्यंत वाढ होण्याची शक्यता आहे. म्हणजेच आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाची किंमत प्रति बॅरल $100 असू शकते. जे सध्या प्रति बॅरल $90 च्या आसपास आहे. या 10 टक्के वाढीचा थेट परिणाम भारतातही दिसून येईल.
अमेरिकन कच्च्या तेलाबद्दल बोलायचे तर त्यात चांगली वाढ होण्याची शक्यता आहे. इराण-इस्रायल युद्धामुळे अमेरिकन कच्च्या तेलाच्या किमतीत १० टक्के वाढ होण्याची शक्यता आहे. ते 95 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचू शकते.
सुएझ कालव्याचा मार्ग रोखल्यास भारताच्या अडचणी वाढतील
इराणने कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्याच्या मार्गांवर डोळा ठेवला आहे. इराणने कच्च्या तेलाच्या पुरवठा मार्गांवर आपली क्षेपणास्त्रे तैनात केली असल्याचे सांगण्यात येत आहे. एवढेच नाही तर इराणने नुकताच सुएझ कालवाही रोखण्याचा इशारा दिला आहे. खरं तर, सुएझ शहरातून 5.5 दशलक्ष बॅरलहून अधिक कच्च्या तेलाचा पुरवठा केला जातो.
विशेष म्हणजे हा मार्ग भारतासाठीही खूप महत्त्वाचा आहे कारण गेल्या वर्षी म्हणजे २०२३ मध्ये भारतातील ६५ टक्के कच्चे तेल याच सुएझ कालव्यातून आले होते. आता इराण आणि इस्रायलमध्ये युद्ध झाले आणि इराणने आपल्या इशाऱ्याचा भाग म्हणून सुएझ कालवा रोखला, तर भारताच्या अडचणी वाढू शकतात. त्याचा थेट परिणाम भारतातील कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यावर होणार आहे.
एकट्या एप्रिलमध्ये किमती 10 टक्क्यांहून अधिक वाढल्या
या सट्टा दरम्यान, कच्च्या तेलाच्या बाजारात किमती वाढण्याचा धोका आहे. इराण आणि इस्रायलमध्ये १ एप्रिलपासून तणाव सुरू झाला. जेव्हा इस्रायलने सीरियातील इराणच्या दूतावासावर हल्ला केला. त्यावेळी कच्च्या तेलाची किंमत प्रति बॅरल 80 डॉलर होती, ती आता एप्रिलच्या 15 दिवसांत 90 डॉलर प्रति बॅरल झाली आहे. म्हणजेच किमती 10 टक्क्यांहून अधिक वाढल्या आहेत.
भारताला कच्चे तेल विकणारे देश, रशिया आघाडीवर
भारताला कच्चे तेल विकण्यात आघाडीवर असलेला देश रशिया आहे. या देशातून भारताला १.०२ लाख कोटी बॅरल तेलाचा पुरवठा केला जातो. यानंतर इराक हा इराणचा शत्रू देश आहे. येथून भारताला 54.77 हजार कोटी बॅरल तेल मिळते. यानंतर सौदी अरेबियातून भारताला 45.64 हजार कोटी बॅरल तेलाचा पुरवठा केला जातो. तसेच भारताला UAE कडून 14.10 हजार कोटी बॅरल तेल मिळते, तर या देशांनंतर भारत अमेरिकेकडून 12.44 हजार कोटी बॅरल कच्च्या तेलाची खरेदी करत आहे.
भारतात निवडणुका होईपर्यंत तणाव नाही
इराण-इस्रायल युद्धाचा भारतावर काय परिणाम झाला, याविषयी बोलायचे झाले तर सध्या भारतात लोकसभा निवडणुका आहेत. म्हणजे निवडणुकीच्या वर्षात सरकार तेलाच्या किमती नियंत्रित करत आहे. गेल्या काही काळापासून देशात तेलाच्या किमती वाढल्या नसून कमी झाल्या आहेत. अशा परिस्थितीत दोघांमधील युद्धाचा परिणाम दिसून येईल असे मानले जात असले तरी निवडणुकीपर्यंत भारत सुरक्षित मानला जाऊ शकतो. मात्र, सरकार निवडणुकीनंतर किमती अपडेट करू शकते.
Discussion about this post