जगभरात अल-नीनोचा प्रभाव वाढण्याची शक्यता असून, त्याचे गंभीर परिणाम हवामानासोबतच मानवी आरोग्यावरही होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. या संभाव्य संकटाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) ऑक्टोबर २०२६ ते सप्टेंबर २०२७ या कालावधीसाठी जागतिक स्तरावर ग्रेड-३ अलर्ट जारी केला आहे. WHO चा हा सर्वाधिक गंभीर आपत्कालीन अलर्ट मानला जातो. त्यामुळे भारतासह दक्षिण आशियातील देशांमध्येही आरोग्य यंत्रणांची चिंता वाढली आहे.
WHO च्या अहवालानुसार, अल-नीनोच्या प्रभावामुळे भारतात यंदा तापमान सामान्यपेक्षा अधिक राहण्याची आणि पावसाचे प्रमाण कमी होण्याची शक्यता आहे. परिणामी उन्हाचा तडाखा वाढणे, पाणीटंचाई निर्माण होणे आणि विविध संसर्गजन्य आजारांचा प्रादुर्भाव वाढण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो. विशेषतः उष्ण हवामान आणि बदलत्या पावसाच्या चक्राचा परिणाम नागरिकांच्या आरोग्यावर होण्याची शक्यता आहे.
डेंग्यू-मलेरियाचा धोका वाढण्याची भीती
अल-नीनोमुळे ऋतुचक्रात बदल झाल्यास डासांच्या उत्पत्तीवर आणि त्यांच्या प्रसारावर परिणाम होऊ शकतो. परिणामी डेंग्यू आणि मलेरियासारख्या आजारांचा धोका वाढण्याची शक्यता आहे. याशिवाय पाण्याची कमतरता आणि दूषित पाण्याच्या वापरामुळे अतिसार, पोटाचे विकार तसेच इतर संसर्गजन्य आजारांचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो.
दुसरीकडे, तापमानात वाढ झाल्यास डिहायड्रेशन, चक्कर येणे आणि उष्माघाताच्या घटनांमध्ये वाढ होण्याची शक्यता आहे. लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती महिला आणि आधीपासून विविध आजारांनी त्रस्त असलेल्या व्यक्तींना याचा अधिक धोका असू शकतो. त्यामुळे या घटकांनी विशेष खबरदारी घेण्याची गरज आहे.
मान्सूनवरही परिणाम; शेती आणि पाणीटंचाईचे संकट?
अल-नीनोचा संभाव्य परिणाम भारतीय मान्सूनवरही होऊ शकतो. पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्यास शेतीचे मोठे नुकसान होण्याची शक्यता आहे. पिकांचे उत्पादन घटल्यास अन्नधान्याच्या उपलब्धतेवर परिणाम होऊ शकतो. तसेच धरणे, तलाव आणि भूजल पातळीवरही ताण निर्माण होऊन पिण्याच्या पाण्याची टंचाई जाणवू शकते. याचा थेट परिणाम शेतकरी, शेतमजूर आणि ग्रामीण भागातील नागरिकांच्या आर्थिक परिस्थितीवर होण्याची भीती आहे.
WHO कडून आरोग्य यंत्रणांना सतर्कतेच्या सूचना
संभाव्य संकटाचा सामना करण्यासाठी WHO ने आरोग्य यंत्रणांना आधीपासून तयारी करण्याचे आवाहन केले आहे. डेंग्यू आणि मलेरियावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी उपाययोजना करणे, रुग्णालयांमध्ये आवश्यक औषधांचा पुरेसा साठा ठेवणे, स्वच्छ पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता सुनिश्चित करणे आणि नागरिकांमध्ये जनजागृती करणे यावर भर देण्यात आला आहे.
दरम्यान, अल-नीनोचा प्रभाव जाणवला तरी भारतातील प्रत्येक भागात दुष्काळ किंवा आरोग्याचे संकट निर्माण होईलच असे नाही. त्याचे परिणाम स्थानिक हवामान, पावसाचे प्रमाण आणि परिस्थितीवर अवलंबून असतील. मात्र, संभाव्य धोका लक्षात घेता आरोग्य यंत्रणा आणि नागरिकांनी आतापासूनच खबरदारी घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
Discussion about this post